Θεόδωρος Σ. Μπατρακούλης
Διδάκτωρ Γεωπολιτικής
12 Ιουνίου 2008
http://www.NoitikiAntistasis.com

Η αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου απoτελεί σπουδαία καμπή στις ανακατατάξεις στo γεωπολιτικό Σύστημα Μέση Ανατολή-Ανατολική Μεσόγειος-Ν/Α Ευρώπη-Καύκασος. Για το εφικτό της πραγματοποίησης τoυ οράματος της Μεγάλης Αλβανίας οι απόψεις διίστανται. Η ανεξαρτησία που παραχώρησαν οι Δυτικοί είναι ‘‘υπό επιτήρηση’’. Όμως, η ‘‘Κοσόβα’’ θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για άλλες περιοχές με αποσχιστικές τάσεις (Αμπχαζία, Νότια Οσετία, Υπερδνειστερία, Ναγκόρνο Καραμπάχ). Περιοχές όπου θα μπορούσε, υπό προυποθέσεις, να εφαρμοστεί το πρότυπο είναι και οι κουρδικές περιοχές του Ιράκ, της Τουρκίας και του Ιράν, αλλά και η ελληνική Θράκη!
Στο πλαίσιο του τουρκικού κατεστημένου υφίσταται μια ιδιότυπη συνύπαρξη κεμαλιστών-‘‘ισλαμοεκσυγχρονιστών’’. Πρέπει να συνεκτιμηθεί το ότι η συμπόρευση της πολιτικής ηγεσίας και του στρατού, έχει μεγάλη απήχηση στην τουρκική κοινή γνώμη, με αποτέλεσμα να διασφαλίζεται, τόσο η κυριαρχία της ισλαμικής κυβέρνησης, όσο και το κύρος του στρατού. Βεβαίως, μεταξύ των δύο πόλων αυτής της δυαρχίας ξετυλίγεται μια διαρκής αντιπαράθεση με κυμαινόμενη ένταση. Αυτή οφείλεται σε ένα από τα παράδοξα της τουρκικής πραγματικότητας, τις βλέψεις του Ρετζέπ Ερντογάν μετά τις διαδοχικές εκλογικές νίκες του κόμματός του, του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (A.K.P., για το οποίο το Ισλάμ αποτελεί ηθικό στήριγμα μόνο). Ο Τούρκος πρωθυπουργός επιθυμεί το ισλαμογενές κόμμα του να καταλάβει τη θεσμική θέση που κατέχει ο τουρκικός στρατός: το λαοπρόβλητο AKP να είναι εγγυητής της κεμαλικής δημοκρατίας και της τουρκικής κρατικής υπόστασης. Η αντιπαράθεση κεμαλιστών-‘‘ισλαμοεκσυγχρονιστών’’ από το καλοκαίρι του 2006 προσέλαβε διαστάσεις ανοικτής σύγκρουσης. Εδώ και καιρό ο κεμαλισμός έδειχνε στριμωγμένος στα ανατολικά και αντιμέτωπος με εσωτερικό αδιέξοδο. Ηταν επόμενο να σκέφτεται πως θα συσπειρώσει τις δυνάμεις του και θα αποτρέψει επιδιώξεις εκείνων που «ονειρεύονται τον διαμελισμό της Τουρκίας», όπως έχει δηλώσει ο Τούρκος επιτελάρχης Μπουγιουκανίτ.
Οι Κούρδοι του Ιράκ έχουν προέχουσα θέση στις περιφερειακές εξελίξεις. Δημιούργησαν ομόσπονδη πολιτειακή οντότητα στο πλαίσιο του Ιράκ. Η κατανομή του πετρελαïκού πλούτου είναι βασικός λόγος τριβής μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών στο Ιράκ, του οποίου η πιθανότερη κρατική δομή θα είναι συνομοσπονδιακή τριεθνοτική. Η περιοχή του Κιρκούκ περικλείει περίπου το ένα τρίτο των πετρελαïκών κοιτασμάτων του Ιράκ, ενώ σ’αυτήν κατοικούν σημαντικοί τουρκμενικοί πληθυσμοί. Αποτελεί πάγια θέση της Αγκυρας ότι το Κιρκούκ δεν πρέπει να περιέλθει στο ιρακινό Κουρδιστάν. Ο κουρδικός εθνικισμός είναι σήμερα ισχυρός και αποκρυσταλλωμένος. Επί πλέον, σε αντίθεση με την δεκαετία του ’90, έχει διεισδύσει στους κουρδικούς πληθυσμούς που ζουν στην δυτική Τουρκία. Υπάρχει πάντοτε πιθανότητα κλιμάκωσης της έντασης και εξάπλωσης των ενόπλων συγκρούσεων. Το Κουρδικό απασχολεί όλους στην Τουρκία, θέτοντας χαμηλότερα στις προτεραιότητές τους τα προβλήματα με την Ελλάδα και με την Κύπρο. Αλλά, και τα τρία θέματα εξακολουθούν να σκιάζουν την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας προς την Ε.Ε. Και όλα τα προαναφερόμενα περιπλέκουν τις οπωσδήποτε δύσκολες ευρωτουρκικές διαπραγματεύσεις.

Σε περυσινή ανάλυση είχαμε θέσει ορισμένα ερωτήματα.
α) Ο Ερντογάν και το κόμμα του θα κατόρθωναν να πραγματοποιήσουν την τέλεια ισορροπία με τους στρατηγούς ή και να ανατρέψουν τους συσχετισμούς και τις ισορροπίες στο τουρκικό κράτος;
Με τη μεγάλη εκλογική νίκη του Ερντογάν και την εκλογή του Αμπντουλλάχ Γκιούλ ως Προέδρου (Αύγουστος 2007), ο κεμαλισμός υπέστη σημαντική ήττα, θεσμικά, πολιτικά, συμβολικά. Στις 9 Φεβρουαρίου 2008 ψηφίστηκε στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση με μεγάλη πλειοψηφία (411 βουλευτές σε σύνολο 550) συνταγματική αναθεώρηση, με την οποία επετράπη η χρήση της ισλαμικής μαντίλας στα πανεπιστήμια της χώρας. Η υπερψήφισή της έγινε δυνατή μετά από συμφωνία του Α.Κ.Ρ. και του Κόμματος Εθνικιστικής Κίνησης (Μ.Η.Ρ.) του Ντεβλέτ Μπαχτσελί (διατηρεί στενούς δεσμούς με τους ‘‘Γκρίζους Λύκους’’). Στην αναθεώρηση αυτή αντιτάσσονται οι κεμαλιστές και το κόμμα που κυρίως τους εκφράζει στο παρόν Κοινοβούλιο, το Ρεπουμπλικανικό Λαïκό Κόμμα (C.H.P.) της αξιωματικής αντιπολίτευσης, του Ντενίζ Μπαïκάλ. Το κόμμα αυτό κατέθεσε αίτηση ακύρωσης των συγκεκριμένων αναθεωρημένων συνταγματικών διατάξεων. Στις 5 Ιουνίου, το Συνταγματικό Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση, με την οποία έκανε δεκτή την αίτηση και ακύρωσε την παραπάνω συνταγματική αναθεώρηση, κρίνοντας ότι τέτοια μέτρα παραβιάζουν τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους. Το C.H.P. θριαμβολογεί μετά την απόφαση, ενώ στο κυβερνών Α.Κ.Ρ. το κλίμα είναι ιδιαίτερα βαρύ. Tο Μάρτιο, o ανώτατος εισαγγελέας Α. Γιαλτσίνκαγια κατέθεσε προσφυγή στο Συνταγματικό Δικαστήριο, ζητώντας να τεθεί εκτός νόμου το κυβερνών Α.Κ.Ρ. και να απαγορευθεί η πολιτική δράση των Ερντογάν-Γκιούλ και 70 περίπου άλλων στελεχών του. Το Συνταγματικό Δικαστήριο έκανε δεκτή ως βάσιμη την προσφυγή και αποφάσισε να την εξετάσει επί της ουσίας. Σενάρια ήθελαν υπουργούς και υψηλόβαθμα στελέχη του ΑΚΡ να καλούν τους 11 συνταγματικούς δικαστές να μην κλείσουν το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης και να μην επιβάλλουν πενταετή απαγόρευση πολιτικής δράσης στον πρόεδρο και στον πρωθυπουργό του 47%. Στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματός του, ο Ερντογάν αμφισβήτησε την αρμοδιότητα του Συνταγματικού Δικαστηρίου για τη μεταρρύθμιση της μαντίλας. Παράλληλα ανακοίνωσε ότι θα συγκαλέσει διακομματική συνάντηση κορυφής, ενώ τάχθηκε υπέρ της συνταγματικής μεταρρύθμισης αλλά και της θέσπισης σώματος γερουσιαστών.
β) Πότε και πως θα γινόταν η προαναγγελθείσα τουρκική στρατιωτική επέμβαση στο Βόρειο Ιράκ, ποιό θα ήταν το μέγεθος και η διάρκειά της, ποιες θα ήταν οι διεθνείς συνέπειές της;
Προηγήθηκε πολύμηνη σειρά εξελίξεων (διακυμάνσεις στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Αγκυρας, αναβάθμιση των πεσμεργκά στο ιρακινό Κουρδιστάν, σταθεροποίηση της εκεί αυτόνομης διοίκησης), που συνέθεταν πολεμικό σκηνικό. Τελικά, η Τουρκία με την ‘‘κριτική’’ στήριξη της Ουάσιγκτον, πραγματοποίησε τη στρατιωτική επέμβαση στο Βόρειο Ιράκ σε διάφορες φάσεις (Δεκέμβριος 2007-Μάρτιος 2008), με διακηρυττόμενο στόχο το Ρ.Κ.Κ. Λίγες μέρες πριν από την εισβολή ο Μασούντ Μπαρζανί ζήτησε από τον Ο.Η.Ε. και την Ε.Ε. να υποστηρίξουν το σχέδιό του για οργάνωση μέσα στο 2008 δημοψηφίσματος στην περιοχή του Κιρκούκ με στόχο την προσάρτηση στην αυτόνομη κουρδική επικράτεια του Ιράκ. Οι ‘‘ισλαμοδημοκράτες’’ έδειξαν να ευθυγραμμίζονται με τους κεμαλιστές σ’ αυτό το πρωταρχικής σπουδαιότητας για την Τουρκία ζήτημα. Το αντιπολιτευόμενο C.H.P. εξέφρασε κριτική για την εσπευσμένη αποχώρηση των τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων από το Βόρειο Ιράκ. Η Αγκυρα πέτυχε να συνεργαστεί με την Τεχεράνη (δυνάμεις του οποίου συγκρούονται κατά καιρούς με το PEJAK, ιρανικό σκέλος του ΡΚΚ), καταφέροντας συντονισμένα πλήγματα κατά των Κούρδων ανταρτών στο βόρειο Ιράκ και ανταλλάσσοντας πληροφορίες. Και ενώ ΗΠΑ, Ε.Ε. και Ισραήλ εντείνουν την πίεση στην Τεχεράνη, οι Τούρκοι στρατηγοί επιχειρούν να επανενεργοποιήσουν μια τέτοια τουρκοïρανική συνεργασία.
γ) Θα επέλεγε η Αγκυρα να δημιουργήσει ένταση στο Αιγαίο ή στη Θράκη, στο πλαίσιο της επιδίωξης των στρατηγικών στόχων της;
Η ελληνική Θράκη αποτελεί στόχο της αναθεωρητικής/επεκτατικής πολιτικής του τουρκικού κατεστημένου. Οι πρόσφατες ενέργειες της Τουρκίας στην περιοχή αυτή δημιουργούν ανησυχία στο ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών Το τουρκικό σχέδιο για αυτονόμηση της Δυτικής Θράκης στα πρότυπα του Κοσόβου μπορεί να εφαρμόζεται αθόρυβα, ωστόσο είναι πλήρως συγκροτημένο. Τα πρώτα κομμάτια του παζλ έχουν αρχίσει να τοποθετούνται: ίδρυση στην Κομοτηνή υποκαταστήματος της Ziraat Bankasi, ετοιμασία σημαίας και ύμνου για την «Τουρκική Δημοκρατία της Δυτικής Θράκης» (κυκλοφορούν μέσω του Διαδικτύου), δραστηριοποίηση διαφόρων συλλόγων πρόθυμοι να υπερασπιστούν τα δικαιώματα της μειονότητας, προθυμοποίηση επιχειρηματιών να χρηματοδοτήσουν την κατασκευή πολυκλινικών, κέντρων ελευθέρων σπουδών, τη δημιουργία τηλεοπτικού σταθμού. Η Αγκυρα επιχειρεί με την προπαγάνδα της να πείσει τους διεθνείς δρώντες ότι στην ελληνική Θράκη κατοικεί μια συμπαγής τουρκική κοινότητα, που καταπιέζεται από το ελληνικό κράτος, και να εγείρει εδαφικό ζήτημα. Η Τουρκία αξιοποιεί και την δυσαρέσκεια των Αμερικανών για την ελληνορωσική ενεργειακή συμφωνία. Στο πλαίσιο μιας συνολικής ελληνικής στρατηγικής χρειάζεται ιδιαίτερα προσεκτικός σχεδιασμός στην πολιτική έναντι της μειονότητας και λεπτοί χειρισμοί, προκειμένου να ανακοπεί η στρατηγική της Άγκυρας για αυτονόμηση της μειονότητας. Η ελληνική Θράκη να μην αποτελέσει πεδίο οποιασδήποτε αντισταθμιστικής παραχώρησης στην Τουρκία έναντι ενδεχόμενης απώλειας νοτιοανατολικών κουρδικών περιοχών της.





Παρακολουθώντας τις τρέχουσες εξελίξεις, μόνο αρνητικά μπορούμε να ξεχωρίσουμε. Δεν είμαστε μεταξύ αυτών που έχαψαν τα επικοινωνιακά κόλπα του Χριστόφια και του Ταλάτ, και των στρατηγών της Άγκυρας, οι οποίοι επιθυμούν διακαώς, το κάθε μέρος για τους δικούς του λόγους, να δείξουν πόσο δυνατός είναι ο νέος αέρας που φύσηξε στο Κυπριακό. Μας καταλαμβάνει η θλίψη και η ανησυχία, όταν βλέπουμε τα τραγελαφικά που συμβαίνουν στις μέρες μας.
Ζήσαμε πριν λίγες ημέρες, άλλη μια επέτειο του ηρωικού και ανεπανάληπτου εκείνου αγώνα των Ελλήνων της Κύπρου στον οποίο μεγαλούργησε και θαυματούργησε η κυπριακή λεβεντιά, το κυπριακό ήθος. Ένα αγώνα στον οποίο επαναβεβαιώθηκε πέραν πάσης αμφιβολίας η ελληνικότητα του νησιού. Ουδείς άλλος λαός με έναν μόνον συνταγματάρχη, ένα δόκιμο έφεδρο αξιωματικό και μερικές εκατοντάδες αμούστακα παλληκάρια, θα αποτολμούσε τέτοιου μεγέθους εγχείρημα. Να τα βάλει δηλαδή με μια αυτοκρατορία του τότε μεγέθους της Μ. Βρετανίας. Είχαν όμως στο πλάι τους ανθρώπους ανιδιοτελείς με αγωνιστικό φρόνιμα, με πίστη στο δίκαιο του αγώνα τους και στο Θεό. Αυτό έλεγε και η πρώτη προκήρυξη του στρατηγού Γεωργίου Θεοδώρου Γρίβα ή Διγενή.
Κλαίρη Αγγελίδου. Η ανυπότακτη αγωνίστρια της ΕΟΚΑ, η βραβευθείσα ποιήτρια, η εκλεκτή φιλόλογος… Μια Γυναίκα, που πολύ νωρίς έχασε το σύντροφο της ζωής της, που μόνη της προχώρησε στο δύσκολο δρόμο της προσφυγιάς και που μεγάλωσε με αξιοπρέπεια τα τρία της παιδιά, μακριά από τη γεννήτορα γη τους… Μια Γυναίκα, που γεννήθηκε και μεγάλωσε στην πόλη της Αμμοχώστου, μια Πόλη που λάτρεψε, που την ύμνησε. Μια Πόλη, μόνιμη πληγή στην καρδιά της…
Οι επικείμενες προεδρικές εκλογές, έχουν αναμφίβολα, τεράστια σημασία για το μέλλον της Κύπρου. Ανάλογα με το αποτέλεσμα, θα διαγραφεί η πορεία του Κυπριακού, κατά την επόμενη κρίσιμη πενταετία. Θα διαφανεί, αν ο Κυπριακός Ελληνισμός θα συνεχίσει να αντιστέκεται στις δοτές λύσεις που προωθεί ένας καθ’ όλα εχθρικός Αγγλο-αμερικανικός άξονας, ή αν θα συμβιβαστεί, οδηγούμενος μελλοντικά στην καταστροφή. Είναι φανερό, ότι από τους τρεις κύριους υποψηφίους, ο Τάσσος Παπαδόπουλος βρίσκεται στο στόχαστρο, ακριβώς γιατί έχει αποδείξει ότι είναι ο μόνος που είναι ικανός να σταθεί εμπόδιο, στα σχέδια που έχουν εδώ και δεκαετίες εκπονηθεί για την Κύπρο. Γι’ αυτές του τις αντιστάσεις, έχει αναληφθεί μια ενορχηστρωμένη προσπάθεια, που στοχεύει στο να πληγεί το κύρος του, έτσι ώστε να χάσει τις εκλογές, και να αναρριχηθεί στην εξουσία, πρόεδρος που να μπορεί εύκολα να χειραγωγηθεί από τους ξένους.