[...]

Το 2004, προσφέρθηκε στους Ελληνοκυπρίους ένα σχέδιο –που είχε προετοιμασθεί από τον ΟΗΕ μετά από διαπραγματεύσεις και συνομιλίες τεσσάρων ετών- το οποίο απέρριψαν. Όμως, για πρώτη φορά, οι Τούρκοι το υποστήριξαν.

Αφού εξασφάλισε ένα μαζικό «Όχι» στο δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου, ο πρόεδρος Παπαδόπουλος, αντί να επιδείξει υπερηφάνια ενθυμούμενος το παρελθόν του στην ΕΟΚΑ, επιδεικνύει σημάδια ανησυχίας. Παραπονιέται ότι οι Ελληνοκύπριοι τιμωρούνται επειδή είπαν «Όχι». Δεν συμβαίνει αυτό. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι οι Τούρκοι έχουν πλέον το πάνω χέρι και το εκμεταλλεύονται όσο μπορούν. Ενώ ο Ντενκτάς οδεύει προς το τέλος του πολιτικού του βίου, ο νέος Τουρκοκύπριος ηγέτης Μεχμέτ Αλί Ταλάτ κάνει επιτυχημένες επαφές με την Δύση και σύντομα θα επιτύχει όλα τα οφέλη μιας de facto αναγνώρισης χωρίς τα προβλήματα της de jure.  Ο κ. Ερντογάν είναι καλοδεχούμενος στην Ευρώπη –και την Ελλάδα- αφού υπόσχεται να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία τώρα είναι πλήρες μέλος μιας λέσχης όπου διακαώς επιθυμεί να εντάξει και την χώρα του.

Το ερώτημα παραμένει: Τι πρέπει να γίνει τώρα με την Κύπρο;

Ο Παπαδόπουλος λέει ότι θέλει συνομοσπονδία, αλλά ταυτοχρόνως λέει ότι δεν πρέπει να «υπονομευθεί» το κράτος του. Λέει, επίσης, ότι δεν βλέπει σύντομα λύση στο Κυπριακό πρόβλημα. Φυσικά και δεν την βλέπει. Δεν βιάζεται γιατί αυταπατάται πως είναι μέλος της Ε.Ε. με δικαίωμα βέτο και μπορεί έτσι να επιτύχει ευκολότερα τους στόχους του. Βέβαια, είναι αναφαίρετο δικαίωμά του να πλανάται για μια ακόμη φορά, έτσι δεν είναι;

Αυτό που δεν μπορεί να γίνει είναι να πείσει τους Τούρκους και την διεθνή κοινότητα να ξεκινήσει εκ νέου διαπραγματεύσεις στην βάση του Σχεδίου Ανάν. Ο ΟΗΕ δεν έχει τον χρόνο, η Ενωμένη Ευρώπη δεν έχει την διάθεση και η Τουρκία δεν έχει λόγο να μπει σε μια νέα διαδικασία και ακόμα λιγότερο να κάνει οποιεσδήποτε παραχωρήσεις, αν υποθέσουμε ότι ξεκινούν νέες συνομιλίες.

Συνεπώς η μόνη διέξοδος είναι η αναβίωση του υπάρχοντος σχεδίου με την προϋπόθεση να αλλάξουν οι ημερομηνίες που περιλαμβάνονται σ’ αυτό. Μόνο το ΑΚΕΛ, το μεγαλύτερο κόμμα της Κύπρου που διατηρεί τον Παπαδόπουλο στην εξουσία, μπορεί να το επιτύχει αυτό. Ο αρχηγός του έχει υπαινιχθεί ότι αν δοθούν αρκετές εγγυήσεις από την διεθνή κοινότητα που θα διασφαλίζουν ότι η Τουρκία θα τηρήσει τους όρους που προβλέπει το Σχέδιο Ανάν, τότε σε έναν νέο δημοψήφισμα-που θα διεξαχθεί μόνο στην Ελληνοκυπριακή πλευρά- εφ’ όσον το ΑΚΕΛ θα είναι υπέρ αυτή την φορά, μπορεί να υπερισχύσει το «Ναι».

Το ΑΚΕΛ χρειάζεται βοήθεια για να το επιτύχει αυτό. Από την Αθήνα. Αυτό που πρέπει να κάνει ο κ. Καραμανλής είναι να επαναπροσδιορίσει την αρχή «η Λευκωσία αποφασίζει – η Αθήνα συμπαρίσταται» αφού αυτό αφορά μόνο ζητήματα εσωτερικής πολιτικής της Κύπρου. Για να έχει μια πιθανότητα επιτυχίας το σχέδιο, πάντως, το ΑΚΕΛ πρέπει να αποφασίσει να υποχρεώσει τον Παπαδόπουλο να παραιτηθεί και η Αθήνα πρέπει να τους βοηθήσει να εφαρμόσουν την απόφαση αυτή.

Ας γράψει η ιστορία ότι ο Παπαδόπουλος ήταν ένας μέτριος ηγέτης –και όπως αποχωρούν οι ηγέτες, αποχώρησε κι αυτός. Η Κύπρος τότε μπορεί να έχει κάποια τύχη.

Αναφαίρετο δικαίωμα να υπηρετείς λάθος χώρα με το αζημίωτο

Το προκλητικό άρθρο του Μάρκ Δραγούμη στην ATHENS NEWS (7-5-04) με το μακροσκελή και πομπώδη τίτλο «Το δικαίωμα να κάνεις λάθος είναι εξίσου αναφαίρετο όσο και επιζήμιο όταν γίνεται κατάχρησή του», είναι επικίνδυνα παραπλανητικό και ανακριβές, ίσως όμως και ανησυχητικό, δεδομένου ότι ο συγγραφέας του τυχαίνει επίσης να είναι συνεργάτης στο μηνιαίο πληροφοριακό δελτίο της Ελληνικής Πρεσβείας στο Λονδίνο.

Αφήνοντας κατά μέρος τις κάπως αυτάρεσκες, επιφανειακές και απλουστευτικές σοφιστείες για το «δικαίωμα να κάνει λάθος [το 76% των Κυπρίων]», στο άρθρο υπάρχουν επίσης μερικά σοβαρά σφάλματα πάνω σε γεγονότα.

Πρώτον, ο Χάρντιγκ ποτέ δεν προσέφερε στον Μακάριο «αυτοδιάθεση» - όπως, πολύ περισσότερο, δεν του προσέφερε «Ένωση». Μάλιστα, δεν είχε καν την αρμοδιότητα να προσφέρει τίποτα τέτοιο. Οι αυστηρές οδηγίες πού είχε λάβει από το Λονδίνο έκαναν σαφές πως μόνο η «αυτο-κυβέρνηση» στα πλαίσια του νεοαποικιακού καθεστώτος - και όχι η «αυτοδιάθεση» - ήταν εκείνο που ετίθετο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Μιλάμε για μια εντελώς διαφορετική πρόταση. (Πρβλ. το μνημειώδες έργο του Robert Holland, “Britain and the Revolt in Cyprus, 1954-59”).

Με μιά χαρακτηριστική στρεψοδικία την εποχή εκείνη, η Βρετανική κυβέρνηση κατηγορηματικά δήλωνε πως “δεν είναι η θέση της κυβερνησης της Αυτής Μεγαλειότητος ότι η αρχή της αυτοδιάθεσης δεν μπορεί ποτέ να εφαρμοστεί στη Κύπρο. Η θέση της είναι ότι κάτι τέτοιο προς το παρόν δεν συνιστά εφικτή πρόταση…” Αυτή η στάση επικρατούσε στο Λονδίνο μέχρι την ώρα που οι ΗΠΑ τους εξανάγκασαν να υποχωρήσουν και να παραχωρήσουν το 1960 μια μορφή “ανεξαρτησίας” – έστω ασφυκτικά περιορισμένης.

Δεύτερον, πριν από τις συνομιλίες με τον Χάρντιγκ, η εξέγερση της ΕΟΚΑ διήρκεσε έξι μήνες, και όχι ένα χρόνο όπως λέει ο κ. Δραγούμης.

Τρίτον, το Φόρεϊν Όφις ήταν εκείνο που προωθούσε ενεργά την αναθεώρηση του Κυπριακού συντάγματος, ενθαρρύνοντας σ’αυτό τον Μακάριο το 1963. Ο Άγγλος ύπατος αρμοστής στην Κύπρο, Clarke, μάλιστα βοήθησε στη σύνταξη των 13 σημείων της αναθεώρησης Μακαρίου. Στο θέμα αυτό θα ήταν αφελές να υποθέσουμε ότι οι Βρετανικές μυστικές υπηρεσίες δεν εγνώριζαν το χάος που επρόκειτο να επακολουθήσει, αν οι ίδιες δεν το υπέθαλψαν κιόλας.

Τέταρτον, η μόνη παραλλαγή του «Σχεδίου Άτσεσον» (ο κ. Δραγούμης φαίνεται να αγνοεί ότι υπήρξαν πολλές εκδοχές) που απεδέχετο η Τουρκία, προέβλεπε «διπλή ένωση», Νατοποίηση και de jure διχοτόμηση της Κύπρου.

Πέμπτον, το 1979, ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος δεν ήταν δυνατό να δεχθεί την δημιουργία μιας «διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας» διότι είχε ήδη πεθάνει δύο χρόνια νωρίτερα(!).

Έκτον, όταν ο κ.Δραγούμης γράφει ότι οι «Τούρκοι της Κύπρου» υποστηρίζουν το Σχέδιο Ανάν, εννοεί τις Τουρκικές αρχές κατοχής, τους Τούρκους εποίκους ή τους «γνήσιους» Τουρκόφωνους Κυπρίους; Η ασάφεια αυτή είναι ταυτόχρονα ανησυχητική και αποκαλυπτική των προθέσεων του.

Είναι λοιπόν ξεκάθαρο πως ο κ. Δραγούμης έχει υιοθετήσει την απεγνωσμένη θέση των κυβερνήσεων Μπούς και Μπλέρ, αλλά και των χρεοκοπημένων κομματιών της πρόσφατης κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, για «απαρέκκλιτη» επιβολή στη Κύπρο του Σχεδίου Ανάν.

Οι στόχοι αυτού του σχεδίου κάθε άλλο παρά αποβλέπουν στο να προσφέρουν πραγματική κυριαρχία και ίσα δικαιώματα στους Κυπρίους. Αντίθετα, αποσκοπούν:

• στην κατάλυση και του τελευταίου ίχνους ανεξαρτησίας και εδαφικής κυριαρχίας στη Κυπριακή Δημοκρατία με παλινόρθωση συνθηκών προτεκτοράτου, τριχοτόμηση και ενισχυμένο Τουρκικό έλεγχο (συνταγματικά κατοχυρωμένο),

• στην ενίσχυση του Ατλαντισμού και υπονόμευση της Ευρωπαικής ενοποίησης με προώθηση μιας χαλαρής «διακυβερνητικής» Ευρωπαικής Ένωσης,

• στην παράλληλη μετάλλαξη του ΝΑΤΟ σε παγκόσμιο αστυνόμο (εξ’ού και η μεγαλύτερη διεύρυνση της ΕΕ ακολούθησε την αντίστοιχη διεύρυνση του ΝΑΤΟ), 

• στην αποτροπή δημιουργίας οποιασδήποτε υποτιθέμενης Ευρωπαικής στρατιωτικής δύναμης – ανεξάρτητης του ΝΑΤΟ και χωρίς την υποχρέωση να αγοράζει Αμερικανικά οπλικά συστήματα,

• στην επιτακτική προσπάθεια να φέρουν τη Τουρκία μέσα στην ΕΕ με αθέμιτη βιασύνη,

• στην αμυντική θωράκηση του Ισραήλ (βλ. την στενή στρατιωτική συνεργασία Ισραήλ και Τουρκίας, ενώ αμφότερες κρατούν παράνομα υπό τη κατοχή τους γειτονικά εδάφη),

• στις ποικίλες ανάγκες ελέγχου της Μέσης Ανατολής. Σε ανύποπτο χρόνο, το 1957, ο νεαρός Χένρυ Κίσσιγκερ έγραφε πως «η Κύπρος προσφέρεται κατ’εξοχήν γιά  εφαλτήριο στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή».

Πρόκειται για τους ίδιους αξιωματούχους και πολιτικούς που προώθησαν τις παράνομες επιδρομές και τελικά την εισβολή στο Ιράκ με ψεύτικα προσχήματα, οι οποίοι σήμερα προσπαθούν τόσο απεγνωσμένα να επιβάλουν τη λύση Δραγούμη-Ανάν, εφόσον γι’αυτούς η Κύπρος δεν είναι παρά μία νησίδα διευκόλυνσεών τους στη Μέση Ανατολή.                    

Τέλος, αλλά ίσως πιο ανατριχιαστικά, ο κ. Δραγούμης καλεί ευθέως το ΑΚΕΛ να «προκαλέσει παραίτηση του Παπαδόπουλου» και την Αθήνα «να βοηθήσει το ΑΚΕΛ στην υλοποίηση αυτής (sic) της απόφασης». Έτσι, ο κ Δραγούμης προωθεί ακριβώς την ίδια εξτρεμιστική πολιτική που εφάρμοσε η χούντα των συνταγματαρχών – ιδιαίτερα μάλιστα η χούντα του Ιωαννίδη – έναντι του Μακαρίου, πολιτική η οποία οδήγησε στη Τουρκική εισβολή τον Ιούλιο του 1974.

Η υπαγόρευση μιας τόσο ξεδιάντροπα αντιδημοκρατικής επέμβασης στα εσωτερικά ζητήματα άλλου κράτους – μάλιστα φιλικού προς την Ελλάδα και μέλους της ΕΕ – δεν είναι κάτι που επιτρέπεται να απασχολεί έναν συνεργάτη του Μηνιαίου Δελτίου της Ελληνικής Πρεσβείας στο Λονδίνο. Αντί να προπαγανδίζει την ανάγκη «παραίτησης» του λαοφιλούς Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, θα έπρεπε πρώτα ο κ. Δραγούμης να παραιτηθεί από τη θέση του στο Ελληνικό Προξενείο του Λονδίνου και μετά να κάνει αίτηση πρόσληψής του ως συμβούλου δημοσίων σχέσεων σε πρεσβείες ή υπουργεία άλλων χωρών οι οποίες συμμερίζονται ενθουσιωδώς τις απόψεις του για την Κύπρο.

Δρ William Mallinson
- Πρώην Διπλωμάτης - Ιστορικός
- Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων
- Συγγραφέας του βιβλίου «Cyprus: A Modern History»